Ziekteverzuim per sector: wat de cijfers zeggen over ons werkklimaat

Stel je eens voor: twee collega’s, allebei even gemotiveerd, even kundig. De één werkt bij een bank, de ander bij de gemeente. Toch is de kans dat de tweede zich ziek meldt ruim twee keer zo groot. Hoe kan dat?

De verschillen in ziekteverzuim per sector zijn enorm – en dat al jaren. Volgens de nationale enquête arbeidsomstandigheden (NEA) van TNO en het Centraal Bureau voor de Statistiek (CBS) is het percentage ziekteverzuim in sommige sectoren zelfs structureel twee keer zo hoog als het landelijk gemiddelde.

Het zegt iets over onze arbeidsomstandigheden, maar ook over de mentale en fysieke belasting van werk. Tijd om dieper te duiken in de cijfers, en vooral: om te begrijpen wat de oorzaak daarvan is – en wat we eraan kunnen doen.

Openbaar bestuur: koploper in verzuim

Het openbaar bestuur blijft jaar na jaar één van de sectoren met het hoogste ziekteverzuimpercentage. Volgens recente cijfers van het CBS lag het percentage werknemers dat verzuimd wegens ziekte in het vierde kwartaal van vorig jaar ruim boven het landelijk gemiddelde.
De gemiddelde verzuimduur binnen deze sector is hoog, wat vaak te maken heeft met psychische klachten, hoge werkdruk en vergrijzing. Oudere werknemers kampen vaker met langdurige uitval, en de mentale belasting is groot.

Daarnaast speelt grensoverschrijdend gedrag een groeiende rol. Uit de NEA blijkt dat ambtenaren relatief vaak melding maken van intimidatie of ongewenst gedrag door burgers. Deze psychosociale arbeidsbelasting vertaalt zich in werkgerelateerd verzuim dat steeds vaker langdurig verzuim wordt.

Financiële dienstverlening: relatief laag, maar stijgend

Waar het openbaar bestuur bovenaan staat, is de financiële dienstverlening traditioneel één van de sectoren met het laagste verzuimpercentage. Toch is de situatie minder rooskleurig dan ze lijkt.
Het gemiddelde ziekteverzuim stijgt ook hier. De oorzaak? Toenemende mentale belasting en burn-outklachten door constante verandering, targets en digitalisering.

Het percentage weergeeft dat ook werknemers in deze sector vaker kampen met stressgerelateerde klachten. Opvallend: hoewel de financiële dienstverlening een relatief laag ziekteverzuimpercentage kent, is het aandeel werknemers met langdurig verzuim de laatste jaren verdubbeld.

Kortom: een zieke werknemer in deze sector blijft minder vaak thuis, maar áls dat gebeurt, is het vaak langdurig.

Gezondheids- en welzijnszorg: de sector die voor anderen zorgt, maar zichzelf vergeet

De gezondheids- en welzijnszorg is misschien wel de meest paradoxale sector van allemaal.
Medewerkers zorgen dagelijks voor de gezondheid van anderen, maar lopen zelf het grootste risico op ziekte. Met een gemiddelde verzuimduur van bijna 20 dagen per jaar ligt het gemiddelde verzuimpercentage hier ver boven dat van andere sectoren.

De combinatie van zwaar werk, personeelstekorten en hoge werkdruk zorgt voor structureel langdurige uitval. Volgens de NEA speelt psychosociale arbeidsbelasting ook hier de hoofdrol. Steeds meer medewerkers melden zich ziek met burn-outklachten of andere psychische klachten.

Het totaal aantal ziektedagen in de zorg kost Nederland jaarlijks miljarden euro’s – letterlijk. Volgens recente berekeningen van TNO loopt dat op tot ruim een miljard euro aan productiviteitsverlies per jaar.

Industrie en bouw: fysieke klachten en zwaar werk

In de industrie en de landbouw bosbouw ligt het ziekteverzuim per sector meestal dicht bij het landelijk gemiddelde. Toch zijn de oorzaken hier anders.
Waar in de zorg de mentale druk de boosdoener is, speelt in de productie en bouw vooral het zwaar werk een rol. Fysieke klachten, slijtage en ongevallen zorgen voor zowel kortdurend verzuim als langdurig verzuim.

In de logistieke industrie zien we een interessant patroon: veel werknemers melden zich kortdurend ziek, maar er is ook een groeiend aandeel dat langdurig uitvalt door rug-, schouder- of knieklachten.

Het laat zien dat investeren in duurzame inzetbaarheid – bijvoorbeeld via preventieve fysiotherapie of ergonomisch werken – niet alleen goed is voor de gezondheid, maar ook financieel slim.

Onderwijs: mentale belasting en langdurig verzuim

Het onderwijs kampt met vergelijkbare uitdagingen als de zorg. Leraren en docenten rapporteren in de nationale enquête arbeidsomstandigheden hoge niveaus van psychosociale arbeidsbelasting, veroorzaakt door werkdruk, personeelstekorten en de emotionele belasting van het werk.

Het percentage ziekteverzuim in het onderwijs steeg het afgelopen jaar verder, vooral door langdurige uitval. En net als in het openbaar bestuur neemt ook hier de groep oudere werknemers toe, wat de gemiddelde verzuimduur verlengt.

Een zieke werknemer in het onderwijs is gemiddeld bijna 30 dagen per jaar afwezig – meer dan in welke sector dan ook, na de zorg.

Grote bedrijven, kleine bedrijven en middelgrote bedrijven: de verschillen in aanpak

Interessant genoeg is niet alleen de sector, maar ook de bedrijfsgrootte van invloed op verzuim. Bij grote bedrijven ligt het gemiddeld ziekteverzuim vaak lager dan bij kleine bedrijven, omdat er meer middelen zijn voor verzuimpreventie, re-integratie en het inschakelen van een casemanager.

Middelgrote bedrijven hebben het moeilijkst: het verzuim is vaak hoger dan bij kleine én grote organisaties. In veel onderzoeken is te zien dat het middelgrote bedrijven lag qua preventiebeleid.
De oorzaak daarvan? Te groot om alles zelf te doen, te klein om een eigen arbodienst of vitaliteitsprogramma te hebben.

En dat is precies waar De Casemanager het verschil maakt: met flexibele inzet van verzuimexperts, ook zonder dure vaste contracten.

Wet verbetering poortwachter: cruciale rol in re-integratie

Wie ziek is, verdient niet alleen aandacht, maar ook structuur. De Wet verbetering poortwachter speelt hierbij een cruciale rol. Deze wet verplicht werkgevers en werknemers om binnen vaste termijnen stappen te zetten richting herstel en werkhervatting.

Een professionele casemanager begeleidt dit proces, bewaakt deadlines en voorkomt fouten die kunnen leiden tot loonsancties. Zeker in grote bedrijven, waar het aantal dossiers snel oploopt, is dat onmisbaar.

Maar óók bij kleine bedrijven helpt zo’n regisseur van het verzuimproces om overzicht te houden en te voorkomen dat langdurig verzuim structureel wordt.

Data vertellen het verhaal: cijfers, tabellen en trends

Volgens de laatste data tabel van het CBS en de interactieve grafiek van TNO zien we in het derde kwartaal van dit jaar een lichte stijging van het totale ziekteverzuim.
Het totaal aantal werknemers dat zich heeft ziek gemeld lag hoger dan in voorgaande jaren, met vooral toename in mentale klachten.

Het percentage ziekteverzuim verschilt zoals gezegd sterk per sector:

  • Openbaar bestuur: hoogste ziekteverzuimpercentage
  • Financiële dienstverlening: laagste ziekteverzuimpercentage
  • Gezondheids- en welzijnszorg: ver boven het landelijk gemiddelde
  • Zakelijke dienstverlening: stabiel maar stijgend

Het aandeel werknemers dat te maken heeft met werkgerelateerd verzuim is in twintig jaar niet zo hoog geweest.

De cijfers spreken voor zich – maar achter elk percentage schuilt een mens. Een verhaal van druk, zorg of simpelweg vermoeidheid.

Duurzame inzetbaarheid: de sleutel tot lagere verzuimcijfers

Of het nu gaat om overheidsinstanties, de industrie of de financiële dienstverlening – in alle sectoren geldt: structureel verzuim verlaag je alleen met een visie op duurzame inzetbaarheid.

Dat betekent investeren in fysieke én mentale gezondheid, in coaching voor leidinggevenden en in een cultuur waarin mensen zich veilig voelen om te zeggen: “Het gaat even niet goed.”

De cruciale rol van de casemanager hierin? Regie voeren, signaleren, verbinden en zorgen dat werkgever en werknemer samen verantwoordelijkheid nemen.

Per sector is maatwerk nodig voor blijvend resultaat

Het ziekteverzuim per sector is een spiegel van hoe we in Nederland werken en zorgen.
Sommige sectoren kampen met fysieke belasting, andere met mentale druk.
Maar één ding is zeker: met inzicht, preventie en goede begeleiding kan het beter.

De cijfers laten zien waar de pijn zit – maar ook waar de kansen liggen.

Wil je weten hoe jouw sector scoort – en vooral: wat je eraan kunt doen?

Onze casemanagers helpen organisaties in alle sectoren het ziekteverzuim structureel te verlagen. Van analyse tot duurzame inzetbaarheid: wij hebben de experts in huis. Neem contact op met De Casemanager Online voor een vrijblijvend adviesgesprek.

Gepubliceerd op:

18 oktober 2025

Meer artikelen