Ziekteverzuim regels: dit moet je weten als werkgever en werknemer
Iedere organisatie krijgt vroeg of laat te maken met ziekteverzuim. Toch blijkt in de praktijk dat veel werkgevers en werknemers niet precies weten welke ziekteverzuimregels gelden. Wat mag je als werkgever vragen? Wat is een werknemer verplicht? Wanneer start de re-integratie? En wat gebeurt er als een werknemer langdurig ziek is?
De Wet Verbetering Poortwachter (WVP) geeft duidelijke regels voor werkgever en werknemer. Door deze regels vanaf de eerste ziektedag goed te volgen, vergroot je de kans op herstel, voorkom je discussies en beperk je het risico op een loonsanctie van het UWV. In deze blog leggen we stap voor stap uit welke verplichtingen gelden en hoe een zorgvuldig re-integratietraject eruitziet.

Wat houden de ziekteverzuim regels in?
De ziekteverzuimregels zijn vastgelegd in verschillende wetten, waaronder de WVP, de Ziektewet en de privacywetgeving. Deze regels beschrijven welke verplichtingen werkgever en werknemer hebben zodra een werknemer ziek wordt.
Het uitgangspunt is dat werkgever en werknemer samen verantwoordelijk zijn voor een succesvolle re-integratie. Beide partijen hebben daarom rechten én verplichtingen tijdens de eerste twee jaar van ziekte. Gedurende deze periode blijft het dienstverband meestal bestaan en is de werkgever in principe verplicht om het loon door te betalen. Wettelijk is dit minimaal 70% van het salaris, al is in veel cao’s een hogere loondoorbetaling afgesproken.
Daarnaast gelden er duidelijke regels over privacy. Een werkgever mag alleen noodzakelijke informatie vastleggen over de ziekmelding. Medische informatie, de diagnose of de oorzaak van de ziekte mogen niet worden gevraagd of geregistreerd. Alleen de bedrijfsarts of arbodienst verwerkt medische gegevens.
Werknemer ziek: wat gebeurt er vanaf de eerste ziektedag?
Ziek melden volgens het verzuimprotocol
Wanneer een werknemer ziek is, meldt hij of zij zich ziek volgens het verzuimprotocol van de organisatie. De werknemer hoeft daarbij niet te vertellen wat de medische oorzaak van de ziekte is. Een werkgever mag daar ook niet naar vragen.
De werkgever mag uitsluitend noodzakelijke informatie uitvragen. Denk aan de verwachte duur van het verzuim, de bereikbaarheid van de werknemer, lopende werkzaamheden en of er afspraken moeten worden overgedragen. De ziekmelding bekendmaken aan collega’s mag alleen voor zover dat noodzakelijk is voor de bedrijfsvoering. Medische informatie of persoonsgegevens over de ziekte mogen nooit worden gedeeld.
Een werkgever mag een ziekmelding niet weigeren. Twijfelt een werkgever aan de arbeidsongeschiktheid, dan kan de arbodienst of bedrijfsarts worden ingeschakeld voor een beoordeling.

Werkgever meldt de ziekmelding
Na de ziekmelding meldt de werkgever de werknemer binnen uiterlijk één week ziek bij de arbodienst of bedrijfsarts. Deze beoordeelt de belastbaarheid van de werknemer en adviseert over herstel en re-integratie.
Alleen in specifieke situaties, bijvoorbeeld bij uitzendkrachten zonder loondoorbetalingsplicht of werknemers die onder de Ziektewet vallen, moet de werkgever een ziekmelding bij het UWV doen. Hiervoor gelden andere termijnen dan bij reguliere werknemers.
Wat mag een werkgever vragen bij ziekte?
Een veelgestelde vraag is welke informatie een werkgever mag opvragen wanneer een werknemer ziek is. De privacyregels zijn hierin duidelijk.
Een werkgever mag vragen naar de verwachte duur van het verzuim, lopende werkzaamheden, bereikbaarheid, eventuele afspraken die moeten worden overgenomen en of er sprake is van een arbeidsongeval waarvoor een melding nodig is.
Werkgever vragen naar de medische diagnose, behandelingen, medicatie of de exacte oorzaak van de ziekte zijn niet toegestaan. Ook mag een werkgever geen medische informatie vastleggen in het personeelsdossier. Werknemers hebben recht op privacy tijdens ziekteverzuim.
De bedrijfsarts beoordeelt welke medische informatie relevant is voor werkhervatting. De werkgever ontvangt uitsluitend informatie over de mogelijkheden om te werken, eventuele beperkingen en de verwachte duur van het herstel. De bedrijfsarts mag geen medische details over de ziekte delen.

Stappenplan ziekteverzuim volgens de Wet Verbetering Poortwachter
De Wet Verbetering Poortwachter bevat een duidelijk stappenplan ziekteverzuim. Dit stappenplan helpt werkgever en werknemer om tijdig de juiste acties uit te voeren.
Eerste ziektedag tot zes weken
Vanaf de eerste ziektedag houden werkgever en werknemer regelmatig contact. Het doel is om het herstel te ondersteunen en te kijken wanneer werk weer mogelijk is.
Is een werknemer na zes weken nog arbeidsongeschikt? Dan stelt de bedrijfsarts een probleemanalyse op. Hierin staat welke mogelijkheden er zijn voor re-integratie en welke beperkingen er bestaan.
Plan van aanpak
Op basis van de probleemanalyse stellen werkgever en werknemer samen een plan van aanpak op. Hierin worden afspraken gemaakt over het re-integratietraject, de acties die beide partijen ondernemen en de evaluatiemomenten.
Tijdens het eerste jaar ziekte wordt regelmatig bekeken of het plan nog aansluit bij de situatie van de werknemer. Wanneer nodig wordt het plan aangepast.
Eerste jaar ziekte
Gedurende het eerste jaar blijft de focus liggen op terugkeer binnen de eigen organisatie. Dat kan in de eigen functie zijn, maar ook in aangepast werk of ander werk als de oorspronkelijke werkzaamheden tijdelijk niet mogelijk zijn.
Werknemer denkt soms dat volledig herstel nodig is voordat werken weer kan. Dat is niet altijd zo. Juist gedeeltelijk re-integreren kan bijdragen aan duurzaam herstel.
Re-integreren tijdens langdurige ziekte
Wanneer een werknemer langdurig ziek is, verschuift de aandacht steeds meer naar de mogelijkheden om weer aan het werk te gaan. Dat betekent niet automatisch terugkeer in de eigen functie.
Soms is aangepast werk voldoende. In andere situaties blijkt dat ander werk binnen de organisatie beter past bij de belastbaarheid van de werknemer. Als terugkeer binnen de eigen organisatie niet mogelijk blijkt, wordt tijdens het tweede ziektejaar ook gekeken naar mogelijkheden bij een andere werkgever. Dit wordt het tweede spoor genoemd.
Werkgever en werknemer zijn allebei verplicht om actief mee te werken aan de re-integratie. De werkgever moet passend werk aanbieden wanneer dat beschikbaar is. De werknemer is verplicht om passend werk serieus te overwegen en actief mee te werken aan afspraken die bijdragen aan herstel en werkhervatting.
Tijdens langdurige ziekte blijft het belangrijk om het volledige re-integratiedossier zorgvuldig bij te houden. Het UWV beoordeelt na twee jaar of werkgever en werknemer voldoende inspanningen hebben geleverd. Wanneer dat niet het geval is, kan het UWV een loonsanctie opleggen aan de werkgever waardoor het loon langer moet worden doorbetaald.

Second opinion bij de bedrijfsarts
Soms verschillen werkgever, werknemer en bedrijfsarts van mening over de mogelijkheden om te werken. In dat geval heeft een werknemer recht op een second opinion bij een andere bedrijfsarts. De eerste bedrijfsarts blijft verantwoordelijk voor de verzuimbegeleiding, maar neemt de uitkomst van de second opinion mee in zijn beoordeling.
Gaat het geschil niet over de medische beoordeling, maar over de uitvoering van de Wet Verbetering Poortwachter? Dan kunnen werkgever of werknemer een deskundigenoordeel aanvragen bij het UWV. Dit kan bijvoorbeeld wanneer er discussie is over passend werk, de re-integratie of de vraag of iemand voldoende meewerkt.
Loon, uitkering en twee jaar ziekte
Tijdens ziekte blijft het loon in principe maximaal twee jaar doorbetaald. Wettelijk heeft een werknemer recht op minimaal 70% van het loon. In veel cao’s is geregeld dat gedurende het eerste jaar ziekte 100% van het salaris wordt doorbetaald.
Werkgevers mogen de loondoorbetaling vrijwillig verlengen. Daar staat tegenover dat een werkgever het loon in bepaalde situaties mag opschorten of zelfs stopzetten wanneer een werknemer niet meewerkt aan de re-integratie of redelijke voorschriften niet opvolgt.
Is een werknemer na twee jaar ziek nog steeds arbeidsongeschikt? Dan kan een WIA-uitkering worden aangevraagd bij het UWV. Het UWV beoordeelt daarbij niet alleen de mate van arbeidsongeschiktheid, maar ook of werkgever en werknemer zich voldoende hebben ingezet voor herstel en re-integratie.
In sommige situaties geldt geen loondoorbetalingsplicht van de werkgever. Denk bijvoorbeeld aan bepaalde uitzendkrachten of werknemers van wie het arbeidscontract eindigt tijdens ziekte. Dan kan een Ziektewetuitkering van toepassing zijn. Welke uitkering geldt, hangt af van de individuele situatie.

Ontslag tijdens ziekte: wat zijn de regels?
Veel werkgevers vragen zich af of zij een zieke werknemer mogen ontslaan. Tijdens de eerste twee jaar van ziekte geldt in principe een opzegverbod. Dat betekent dat een werkgever een werknemer niet mag ontslaan vanwege ziekte.
Er zijn wel uitzonderingen. Bijvoorbeeld wanneer een tijdelijk contract of ander arbeidscontract van rechtswege afloopt, bij een faillissement of wanneer sprake is van ontslag om een andere reden die niets met de ziekte te maken heeft.
Na twee jaar ziekte vervalt het opzegverbod. Als uit de WIA-beoordeling blijkt dat terugkeer niet meer mogelijk is en aan alle wettelijke verplichtingen is voldaan, kan ontslag wegens langdurige arbeidsongeschiktheid onder voorwaarden mogelijk zijn.
Veelgemaakte fouten bij ziekteverzuim
In de praktijk ontstaan problemen vaak doordat regels niet goed worden gevolgd. Dat kan leiden tot onnodig lang verzuim, vertraging in het herstel of financiële gevolgen voor de werkgever.
Veel voorkomende fouten zijn:
- te laat starten met het re-integratietraject;
- de probleemanalyse of het plan van aanpak niet op tijd opstellen;
- onvoldoende contact onderhouden tijdens een langere tijd van verzuim;
- geen passend of aangepast werk onderzoeken;
- medische informatie of persoonsgegevens vastleggen die een werkgever niet mag verwerken;
- onvoldoende dossieropbouw volgens de Wet Verbetering Poortwachter;
- afspraken niet evalueren of bijstellen wanneer de situatie verandert.
Een zorgvuldig verzuimproces voorkomt veel van deze problemen en vergroot de kans dat een werknemer weer aan het werk gaat.
Ziekteverzuim goed regelen begint bij een duidelijke aanpak
De ziekteverzuim regels zijn bedoeld om werkgever en werknemer zo snel mogelijk richting herstel en duurzame werkhervatting te begeleiden. Door vanaf de eerste ziektedag de juiste stappen te zetten, het verzuimprotocol te volgen en tijdig samen te werken met de arbodienst of bedrijfsarts, blijft het re-integratieproces overzichtelijk.
Voor werkgevers betekent dit niet alleen voldoen aan de wet, maar ook grip houden op verzuim, kosten en inzetbaarheid. Voor werknemers biedt het duidelijkheid over rechten, verplichtingen en de ondersteuning die beschikbaar is tijdens ziekte.
Ondersteuning nodig bij ziekteverzuim?
Een zorgvuldig verzuimproces vraagt om kennis van wetgeving, duidelijke communicatie en regie. Onze gecertificeerde Casemanagers begeleiden werkgevers tijdens het volledige ziekteverzuimproces. Van de eerste ziekmelding en het plan van aanpak tot begeleiding tijdens langdurige ziekte en ondersteuning richting het UWV. Wij ondersteunen organisaties met ervaren Casemanagers die volledig werken volgens de Wet Verbetering Poortwachter. Daarnaast verzorgen wij de inzet van zelfstandige Casemanagers volledig compliant, zodat je ook geen risico loopt rondom de Wet DBA. Zo weet je zeker dat zowel de re-integratie als de inhuur goed geregeld zijn.
Gepubliceerd op:
09 juli 2026
Meer artikelen
Maaike Thijssen | 6 oktober 2026 | Ziekteverzuim