Zieke werknemer: het stappenplan ziekteverzuim van ziekmelding tot herstel
Een medewerker meldt zich ziek. Het is negen uur ’s ochtends, de planning loopt vast en jij weet niet precies wat er nu van je wordt verwacht. Moet je meteen de bedrijfsarts bellen? Wanneer komt er een plan van aanpak? En wat mag je als werkgever eigenlijk vragen aan een zieke werknemer?
Deze blog loopt het hele traject met je door, vanaf de eerste ziekmelding tot de momenten waarop de Wet Verbetering Poortwachter concrete stappen verplicht stelt. Zo weet je als werkgever en werknemer precies wanneer je aan zet bent, en voorkom je dat een simpel verzuimgeval uitgroeit tot een dossier vol vertraging.
Zich op tijd ziek melden lijkt een kleine formaliteit, maar het is het startpunt van een traject met vaste termijnen en wederzijdse verplichtingen. Wie die termijnen kent, weet ook wanneer iets wél kan wachten en wanneer actie nodig is.

Wat moet je doen als een werknemer ziek wordt?
Zodra een werknemer ziek wordt, begint de klok te lopen. De werknemer meldt zich ziek bij de werkgever, het liefst voor aanvang van de eerste werkdag waarop hij niet kan werken. In de praktijk meld je je uiterlijk binnen een tot twee dagen ziek, zodat de werkgever op tijd vervanging kan regelen en weet waar hij aan toe is. Hoe je de ziekmelding intern bekendmaakt, bijvoorbeeld aan collega’s, bepaal je in overleg: dat is aan de werknemer, niet iets wat de werkgever zomaar zelf invult.
Melding van zieke werknemer naar arbodienst
De werkgever geeft de ziekmelding vervolgens door aan de bedrijfsarts of arbodienst, meestal binnen enkele dagen na de eerste ziektedag. Vanaf dat moment ligt er een gezamenlijke verantwoordelijkheid: de werkgever informeert de werknemer over de te volgen stappen en organiseert de begeleiding, de werknemer werkt actief mee aan herstel en verstrekt de noodzakelijke informatie om dat mogelijk te maken. Medische informatie hoeft een werknemer nooit met de werkgever te delen. Een zieke werknemer hoeft dus nooit meer prijs te geven dan wat functioneel nodig is om passend werk of aanpassingen te kunnen beoordelen. Denkt de werknemer dat de werkgever te veel vraagt, dan mag hij dat gewoon teruggeven: de bedrijfsarts is er juist om die grens te bewaken.

Hoe ziet het stappenplan ziekteverzuim eruit voor werkgever en werknemer?
De Wet Verbetering Poortwachter zet dit traject in een vaste volgorde, met harde termijnen. Het stappenplan ziekteverzuim ziet er in hoofdlijnen zo uit.
Stap 1 – Ziekmelding en de eerste contactmomenten tijdens ziekte
Na de ziekmelding houden werkgever en werknemer contact. Niet om te controleren, maar om zicht te houden op herstel en mogelijkheden. Regelmatig telefonisch bereikbaar zijn hoort daarbij, net als een open spreekuur waar de werknemer zelf een afspraak met de bedrijfsarts kan aanvragen, zonder tussenkomst van de werkgever. Leg deze contactmomenten en afspraken vast in documenten die je in het dossier bewaart. Dat voorkomt discussie achteraf over wat er precies is afgesproken en wanneer.
Stap 2 – De bedrijfsarts of arbodienst inschakelen
Binnen enkele dagen na de ziekmelding schakelt de werkgever de arbodienst of bedrijfsarts in. Zij beoordelen de situatie en geven advies over belastbaarheid en mogelijkheden tot werk, nooit over de medische achtergrond zelf. Die scheiding is er niet voor niets: de werkgever mag geen medische gegevens opvragen of inzien, en de werknemer geeft alleen met toestemming informatie vrij die de bedrijfsarts nodig acht om te delen met de werkgever. Verzuimbegeleiding werkt alleen goed als beide partijen zich aan die scheiding houden.
Stap 3 – Probleemanalyse binnen zes weken
Duurt het verzuim langer, dan stelt de arbodienst binnen zes weken een probleemanalyse op. Daarin staat wat de werknemer nog wel kan, wat de verwachte hersteltermijn is en welke belemmeringen er zijn voor terugkeer naar werk. Is de werknemer langdurig ziek, dan is deze probleemanalyse het document waarop alle volgende stappen worden gebaseerd, dus hoe scherper de analyse, hoe minder discussie er later ontstaat.
De bedrijfsarts informeert werkgever en werknemer allebei over de uitkomst, ieder voor het deel dat voor hen relevant is. De werkgever krijgt geen medische diagnose te zien, wel een advies over belastbaarheid en mogelijkheden.
Stap 4 – Plan van aanpak opstellen
Op basis van die probleemanalyse stellen werkgever en werknemer binnen acht weken samen een plan van aanpak op. Hierin staan concrete doelen, wie welke actie oppakt en wanneer er wordt geëvalueerd. Dit document vormt het fundament van het hele re-integratiedossier.
Stap 5 – Re-integratie starten en het re-integratieverslag bijhouden
Vanaf hier draait alles om re-integratie: eerst het eigen werk, dan ander werk bij de eigen werkgever, en pas als dat niet lukt, passend werk bij een andere werkgever via het tweede spoor. Zodra de werknemer weer aan het werk gaat, ook gedeeltelijk, hoort dat direct in het re-integratieverslag. Elke stap, elk gesprek en elke bijstelling van het plan van aanpak hoort daarin thuis. Dat verslag is straks, bij langdurige ziekte, doorslaggevend voor UWV: geen goed bijgehouden re-integratieverslag betekent een lastiger verhaal richting een eventuele WIA-aanvraag.

Wat regelt de Wet Verbetering Poortwachter voor werkgever en werknemer?
De Wet Verbetering Poortwachter bestaat om te voorkomen dat een ziekmelding onnodig lang duurt door onduidelijkheid over rollen. De wet legt vast wie wat moet doen, en wanneer, en geeft daarmee ook werknemers duidelijke rechten en plichten. Werkgever en werknemer zijn samen verantwoordelijk voor re-integratie, met de bedrijfsarts als adviseur en UWV als toetser aan het eind van de rit. De naam van de wet is niet toevallig gekozen: de verbetering zit in het dwingen van actie, in plaats van afwachten tot vanzelf blijkt of iemand herstelt.
Sanctie door het UWV
Houdt een van beide partijen zich niet aan de redelijke re-integratievoorschriften, dan volgt een loonsanctie. Voor de werknemer kan dat een opschorting van het loon betekenen, voor de werkgever een verlengde loondoorbetalingsverplichting als UWV oordeelt dat er onvoldoende re-integratie-inspanningen zijn geleverd. Ook een onvolledige arbeidsovereenkomst of arbeidscontract met vage afspraken over verzuim helpt dan niet: UWV kijkt naar wat er daadwerkelijk is gedaan, niet naar wat op papier stond. Dat is precies waarom een strak bijgehouden dossier, met een Casemanager die de regie voert, zoveel oplevert.
Wanneer kun je de bedrijfsarts vragen om een second opinion?
Twijfelt een werknemer aan het advies van de bedrijfsarts, dan kan hij de bedrijfsarts vragen om een second opinion bij een andere bedrijfsarts. Dat recht bestaat sinds 2017 en is bedoeld om vastgelopen situaties te doorbreken, bijvoorbeeld wanneer een werknemer denkt dat de bedrijfsarts de belastbaarheid verkeerd inschat, of wanneer werknemer en bedrijfsarts het niet eens worden over werkhervatting. Aanvragen kan bij dezelfde arbodienst of bedrijfsarts, die de aanvraag doorzet naar een onafhankelijke collega.
Deskundigenoordeel door het UWV
Naast de second opinion bestaat het deskundigenoordeel van UWV. Dat kan zowel werkgever als werknemer aanvragen als er onenigheid is over de geleverde re-integratie-inspanningen, de mate van arbeidsongeschiktheid, of de vraag of passend werk daadwerkelijk passend is. In situaties vraagt vooral de werkgever hier weleens naar, als een werknemer volgens hem meer zou kunnen dan hij laat zien. Beide instrumenten voorkomen dat een dossier vastloopt op een verschil van inzicht, en beide horen met de uitkomst in het dossier te worden vastgelegd.

Hoeveel weken ziek duurt het voordat er een vervolgstap volgt?
Het traject kent een vaste ritmiek, met UWV als toezichthouder op de achtergrond. Rond zes weken ziek volgt de probleemanalyse, rond acht weken het plan van aanpak, en na 42 weken ziekte meldt de werkgever de werknemer verplicht ziek bij UWV. Deze week-42-melding is geen keuze maar een harde verplichting: verzuim je dit, dan riskeer je een boete, los van de rest van het dossier. Na 52 weken volgt de eerstejaarsevaluatie: een moment om terug te kijken op het afgelopen jaar en de aanpak voor het tweede jaar scherp te zetten.
Rond week 91 stelt de werkgever samen met de werknemer het re-integratieverslag definitief op, als voorbereiding op een eventuele WIA-aanvraag. UWV beoordeelt dat verslag bij de eindevaluatie van het traject en toetst of werkgever en werknemer voldoende hebben gedaan.
Wat als de zieke werknemer geen vast dienstverband meer heeft?
Niet elke zieke werknemer heeft tijdens het hele traject nog een werkgever. Loopt een tijdelijk arbeidscontract af terwijl iemand ziek is, of eindigt de arbeidsovereenkomst tijdens ziekte, dan valt de werknemer onder de Ziektewet. Vanaf dat moment loopt de ziekmelding niet meer via de werkgever, maar rechtstreeks bij UWV, en ontvangt de werknemer een ziektewetuitkering in plaats van loon van een werkgever. De regels rond de probleemanalyse en het plan van aanpak blijven grotendeels hetzelfde, alleen voert UWV dan de regie in plaats van de voormalige werkgever.
Ook binnen een lopend dienstverband kan het traject uitkomen bij een andere werkgever. Lukt terugkeer bij de eigen organisatie niet, dan wordt gezocht naar passend werk elders, het tweede spoor. Dat is geen vrijblijvende zoektocht: ook dit spoor moet aantoonbaar en volgens de vaste WVP-termijnen worden doorlopen en verslagen, inclusief scholing of begeleiding als dat nodig is om elders aan de slag te kunnen.

Wat verandert er na een jaar ziekte?
Na een jaar ziekte loopt de loondoorbetaling gewoon door, maar de voorwaarden verschuiven. In het eerste jaar heeft een werknemer recht op minimaal het wettelijk minimumloon, ook als 70 procent van het loon daaronder zou uitkomen. In het tweede jaar geldt die ondergrens niet meer.
Loondoorbetaling
Werkgevers moeten het loon van een zieke werknemer in totaal maximaal twee jaar doorbetalen, oftewel 104 weken. Een werknemer heeft gedurende die twee jaar aanspraak op loondoorbetaling, ook als de arbeidsovereenkomst inmiddels een andere invulling heeft gekregen, zolang het dienstverband bestaat. Na die twee jaar eindigt de loondoorbetalingsverplichting en komt, afhankelijk van de mate van arbeidsongeschiktheid, een arbeidsongeschiktheidsuitkering vanuit de WIA in beeld. Is de re-integratie onvoldoende opgepakt, dan kan UWV een loonsanctie opleggen. Dan loopt de loondoorbetaling met maximaal een jaar door, als extra tijd om alsnog te doen wat er had gemoeten.
Ontslag tijdens ziekte
Ontslag tijdens de eerste twee ziektejaren is in de meeste gevallen niet toegestaan. Dat ontslagverbod geldt niet onbeperkt: bij een reorganisatie, disfunctioneren dat al voor de ziekmelding speelde, of het einde van een tijdelijk arbeidscontract, gelden andere regels. Ontslag op staande voet blijft in uitzonderlijke gevallen mogelijk, bijvoorbeeld bij ernstige misdragingen die los staan van het ziektebeeld. Twijfel je over een specifieke situatie, laat die dan altijd juridisch toetsen voordat je stappen zet.
Zieke werknemer goed begeleiden begint bij overzicht
Een zieke werknemer vraagt niet om meer papierwerk, maar om een werkgever en werknemer die weten wat er van hen wordt verwacht, en wanneer. Wie de termijnen van de Wet Verbetering Poortwachter kent en het dossier vanaf dag één op orde houdt, voorkomt vertraging, discussie achteraf en onnodige loonsancties.
De meeste dossiers lopen niet vast op onwil, maar op onduidelijkheid: wie stuurt de uitnodiging voor het spreekuur, wie bewaakt de week-42-melding, wie zorgt dat het re-integratieverslag klopt voordat UWV het beoordeelt. Zodra die rollen helder zijn, valt verzuim opeens een stuk beter te overzien, voor werkgever én werknemer.
Gebrek aan kennis in de organisatie
Niet elke organisatie heeft de capaciteit of ervaring om elk verzuimdossier vanaf de eerste ziektedag strak te regisseren. Vooral bij meerdere lopende dossiers tegelijk, of bij een werknemer die langdurig ziek is en dicht bij de eerstejaarsevaluatie komt, wordt het verschil tussen overzicht en achterstand snel voelbaar.
Hulp nodig bij een zieke werknemer?
De Casemanager Online® koppelt je aan een ervaren, gecertificeerde Casemanager uit een landelijk netwerk, die de termijnen bewaakt, het re-integratieverslag op orde houdt en werkgever, werknemer, bedrijfsarts en UWV op elkaar afstemt. De Casemanager neemt het dossier niet over, maar voert de regie: hij signaleert op tijd, stelt bij waar nodig en zorgt dat elke wettelijke stap, van probleemanalyse tot eindevaluatie, op het juiste moment gebeurt. Volledig compliant met de Wet Verbetering Poortwachter en zonder risico’s rond de Wet DBA, voor organisaties die grip willen op hun verzuim.
Gepubliceerd op:
31 juli 2026
Meer artikelen
Maaike Thijssen | 6 oktober 2026 | Ziekteverzuim